Seyir Feneri Nedir? Tekne Boyuna Göre Zorunlu Fenerler ve Seçim Rehberi
Seyir Feneri Nedir? Tekne Boyuna Göre Zorunlu Fenerler ve Seçim Rehberi
Gece denizde karşınıza gelen bir teknenin nereye gittiğini, ne hızda seyrettiğini ve büyüklüğünü sadece fener renklerine bakarak anlayabilirsiniz. Bu, uluslararası bir dil — COLREG (Denizde Çatışmayı Önleme Kuralları) ile belirlenmiş, dünyanın her köşesinde geçerli bir sistem. Fenerini yakmayanın ya da yanlış fener kullananın denizde neden olduğu kaza hem yasal hem can güvenliği açısından ağır sonuçlar doğurur.
17 Temmuz 2026'da yürürlüğe girecek yeni yönetmelikle seyir fenerleri artık her tekne için boydan bağımsız zorunlu ekipman listesine girdi. Bu rehberde fenerlerin ne anlama geldiğini, hangi boyuttaki tekneye hangi fenerin zorunlu olduğunu ve nasıl seçileceğini doğrudan kaynaklara dayalı, hatasız biçimde aktarıyoruz.
Seyir Fenerleri Neden Bu Kadar Önemli?
Denizde görüş açısı karadan çok farklıdır. Gece, sis veya kısıtlı görüş koşullarında diğer tekne sahiplerinin sizi görebilmesinin tek yolu fenerlerinizdir. Uluslararası COLREG kuralları bu nedenle fenerlerin rengini, görüş açısını ve görünebilme mesafesini son derece kesin biçimde tanımlar.
Fenerler yalnızca gece yakılmaz. COLREG kuralları, kötü hava ve görüş kısıtlı her koşulda fener kullanımını zorunlu kılar. Günümüzde pek çok denizci fenerleri güneş battıktan sonra yakıp şafakta söndürüyor; bu yanlış bir uygulama. Sisli bir öğleden sonra veya yoğun yağmurda fenerlerin yakılı olması gerekir.
Temel Seyir Fenerleri: Renk, Açı ve Konum
Seyir fenerlerini doğru anlamak için her birinin neyi ifade ettiğini bilmek gerekir.
İskele Borda Feneri — Kırmızı (Sol Taraf)
Teknenin sol (iskele) tarafına monte edilen kırmızı fener, tam pruva yönünden itibaren iskele tarafında 112,5 derecelik bir yayı aydınlatır. Karşıdan gelen tekne bu kırmızıyı görüyorsa sizin solunuzu görmekte demektir ve yol hakkı ona aittir.
Sancak Borda Feneri — Yeşil (Sağ Taraf)
Teknenin sağ (sancak) tarafına monte edilen yeşil fener, aynı şekilde pruva yönünden sancak tarafında 112,5 derecelik bir yayı aydınlatır. Yeşili gören tekne sizin sağınızdadır ve yol hakkı sizindir.
Bellek kolaylığı: Kırmızı = dur (dur ve bekle), yeşil = geç (geçiş hakkı sizin). Trafik ışıkları gibi düşünün.
Pupa Feneri — Beyaz (Kıç Taraf)
Teknenin kıç (pupa) tarafına yerleştirilen beyaz fener, geriye doğru 135 derecelik bir yayı aydınlatır. Arkadan gelen bir tekne bu beyazı görüyorsa sizin arkanızda seyrediyordur.
Silyon Feneri — Beyaz (Tepe)
Direğe veya köprüüstüne monte edilen beyaz silyon feneri, pruva yönünden her iki tarafa 112,5'er derecelik toplam 225 derecelik bir yayı aydınlatır. Motor gücüyle seyir eden teknelerde zorunludur; yelkenli tekneler sadece yelkenle seyrediyorsa silyon feneri göstermez.
Her Yönden Görünür Beyaz Fener
360 derecelik görüş açısına sahip bu fener, demirde (demir atmış) tekneler ve 7 metreden kısa küçük tekneler tarafından kullanılır.
Tekne Boyuna Göre Zorunlu Fener Kombinasyonları
COLREG kuralları ve 2026 yönetmeliği tekne boyuna göre fener kombinasyonunu belirler.
7 Metreden Kısa Tekneler (Şişme Bot, Küçük Motorlu Tekne)
Bu kategoride zorunluluk en esnek seviyededir. Ancak bu esneklik ihmalin bahanesi olamaz.
Motor gücüyle seyrediyorsa: En azından her yönden görünür beyaz fener bulundurulmalıdır. Mümkünse ayrı kırmızı-yeşil borda fenerleri de eklenmesi güvenliği artırır.
Kürekle ilerliyorsa: Bir el feneri veya her yönden görünür beyaz fener yeterli kabul edilir — ancak gerektiğinde gösterilebilir durumda olması şarttır.
7-12 Metre Arası Tekneler
- Kırmızı iskele borda feneri
- Yeşil sancak borda feneri
- Beyaz pupa feneri
- Beyaz silyon feneri (motor gücüyle seyirde)
Bu boyuttaki tekneler için borda fenerleri ayrı ayrı monte edilebileceği gibi, pruva direğine tek parça halinde kombine fener (tricolor) de kullanılabilir. Kombine üçlü fener sadece yelkenliyle seyir halinde geçerlidir; motor çalışırken ayrı fenerler kullanılmalıdır.
12-20 Metre Arası Tekneler
- Kırmızı iskele borda feneri (minimum 1 deniz mili görünürlük)
- Yeşil sancak borda feneri (minimum 1 deniz mili görünürlük)
- Beyaz pupa feneri (minimum 2 deniz mili görünürlük)
- Beyaz silyon feneri (minimum 2 deniz mili görünürlük)
20 Metre ve Üzeri Tekneler
- Tüm yukarıdaki fenerler, daha yüksek görünürlük mesafeleriyle
- İkinci silyon feneri zorunluluğu devreye girer
- Borda fenerleri minimum 2 deniz mili, silyon fenerleri minimum 3 deniz mili görünürlük sağlamalıdır
Demirde (Demir Atmış) Tekneler İçin Fener Kuralı
Seyir halinde değilken de fener zorunluluğu devam eder. Demir atmış tekneler gece boyunca her yönden görünür beyaz fener göstermek zorundadır. 50 metreden kısa teknelerde tek beyaz fener yeterlidir; 50 metre ve üzeri teknelerde pruva ve kıç olmak üzere iki ayrı beyaz fener gerekir.
7 metreden kısa bir tekne dar kanal veya seyir yollarından uzak bir koyda demir atmışsa bu zorunluluktan muaf tutulabilir — ancak bu istisnayı öne sürmek yerine feneri yakmak hem güvenli hem doğru olandır.
2026 Yönetmeliğiyle Gelen Zorunluluk
17 Ocak 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan ve 17 Temmuz 2026'da yürürlüğe girecek yeni yönetmelik seyir fenerlerini tekne boyundan bağımsız olarak tüm özel teknelerde zorunlu kılıyor. Denetimde fenerlerin eksik veya arızalı olması durumunda tekne boyu × 1.000 TL ceza uygulanır ve seyire izin verilmez.
Kontrol listesi:
- Tüm fenerler çalışıyor mu?
- Fener camları kırık veya çatlaklı mı?
- Montaj noktaları sağlam mı, kablolamada korozyon var mı?
- LED fenerler için; COLREG onaylı ve doğru renk sektörlerine sahip mi?
LED mi, Halojen mi?
Modern teknelerde LED seyir fenerleri giderek yaygınlaşıyor. LED'in halojen karşısındaki avantajları belirgindir: çok daha uzun ömür (halojen 500-1.000 saat, LED 10.000+ saat), düşük enerji tüketimi ve titreşime karşı dayanıklılık.
Ancak her LED fener COLREG uyumlu değildir. Satın alırken mutlaka şunları kontrol edin:
COLREG onayı: Fener kutusu veya teknik belgede COLREG uyumlu olduğu açıkça belirtilmelidir.
Renk saflığı: Kırmızı kırmızı, yeşil yeşil, beyaz beyaz görünmelidir. Soluk veya rengi bozuk LED'ler hem tehlikeli hem yönetmeliğe aykırıdır.
Görüş açısı: Her fenerin kapsadığı açı değeri teknik belgede belirtilir. Bu değerlerin COLREG standartlarına uygun olduğunu doğrulayın.
Fener Seçerken Dikkat Edilecekler
Tekne boyunuza uygun model seçin: Her modelin belirtilen tekne boyu aralığı vardır. Küçük bir tekneye büyük güçte fener gerekmez; büyük bir teknede düşük görünürlüklü fener yetmez.
IP (Su Geçirmezlik) Derecesi: Deniz ortamı için minimum IP65 veya üzeri tercih edin. IP67 ve IP68 hem su sıçramasına hem geçici dalmaya dayanıklıdır.
Malzeme: Paslanmaz çelik veya UV-dayanıklı ABS plastik gövdeli modeller tercih edin. Ucuz plastikler güneş ışığıyla hızla kırılganlaşır ve sarımsı renk alır.
Montaj tipi: Sabit montajlı veya sökülebilir modeller mevcuttur. Şişme botlar ve küçük tekneler için portatif/sökülebilir modeller tercih edilir; yat ve büyük teknelerde sabit montaj daha güvenlidir.
Sık Yapılan Hatalar
"Gece çıkmıyorum, fener gerekmez." Yanlış. Sis, yoğun yağmur veya düşük görüş koşulları gündüzün de fener kullanımını gerektirir. Ayrıca akşam üzeri çıkıp gece geç dönenler için beklenmedik bir durumdur.
Renkli feneri yanlış tarafa takmak. Kırmızı iskele (sol), yeşil sancak (sağ). Bu kurala uymayan bir tekne diğer denizcileri yanlış yönlendirir ve çatışma riski yaratır.
Yelkenle seyirde silyon fenerini söndürmemek. Motor çalışmıyorken silyon feneri yakılmaz. Silyon feneri motoru çalışan tekneyi ifade eder; hem yelken hem silyon feneri aynı anda yakılırsa yanlış sinyal gönderilir.
Ucuz onaysız LED fener kullanmak. Piyasada COLREG onaysız, renk sektörleri yanlış LED fenerler bulunuyor. Ucuz fener hem tehlikeli hem denetimde geçersiz sayılır.
Son Söz
Seyir fenerleri denizin ortak dilidir. Bu dili doğru konuşmak hem kendi güvenliğiniz hem de karşınızdaki teknenin güvenliği için zorunludur. 17 Temmuz 2026 öncesinde fenerlerin çalışır, COLREG uyumlu ve doğru konumda olduğundan emin olun.
Tüm seyir feneri modellerini ve seyir ekipmanlarını Teknene.com'da inceleyebilirsiniz. Hangi ekipmanların zorunlu olduğunu tekne boyuna göre öğrenmek için 2026 Tekne Zorunlu Ekipman Listesi yazımıza göz atın.
